Borneo Herald
3.30PM MYT, 1-1-2026
KOTA KINABALU : Aktivis hak asasi manusia Daniel John Jambun dari Borneo’s Plight in Malaysia Foundation (BoPiMaFo) hari ini mengulas kenyataan Datuk Muhammad Sanusi Md Nor, Pengarah Operasi Pilihan Raya Pusat PAS, yang baru-baru ini menyatakan bahawa PAS akan “mengambil alih negara dan menguasai sistem politik bagi mengembalikan Islam sebagai asas utama pentadbiran.”
Daniel berkata bahawa walaupun PAS berhak memperjuangkan visi politiknya melalui saluran demokrasi, sebarang usaha untuk mentakrifkan semula Malaysia sebagai sebuah Negara Islam mesti menghormati asas perlembagaan Persekutuan — termasuk hak dan kedudukan Sabah serta Sarawak di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).
“Sanusi mesti sedar bahawa Malaysia tidak boleh ditakrifkan semula secara sepihak. Sabah dan Sarawak tidak menyertai Malaysia sebagai wilayah bawahan. Kami menyertai sebagai rakan setara dengan jaminan perlembagaan khusus berkaitan agama, identiti dan hak-hak anak negeri,” kata Daniel.
Beliau menegaskan bahawa Malaysia tidak dibentuk sebagai sebuah Negara Islam, merujuk kepada tafsiran kehakiman dalam kes Che Omar bin Che Soh (1988), dan menyatakan bahawa sebarang perubahan asas terhadap sifat Persekutuan mesti melalui proses perlembagaan yang memerlukan penyertaan serta persetujuan jelas daripada Sabah dan Sarawak.
“Sanusi bercakap mengenai ‘mengambil alih’ negara untuk menjadikan Islam asas utama pemerintahan. Namun beliau tidak mengakui bahawa perubahan sedemikian menyentuh syarat asas penubuhan Persekutuan itu sendiri — syarat yang tidak pernah diserahkan oleh Sabah dan Sarawak,” tambah Daniel.
Daniel menekankan bahawa identiti keagamaan dan budaya yang majmuk di Sabah dan Sarawak dilindungi oleh Perlembagaan melalui peruntukan kebebasan beragama (Perkara 11), perlindungan anak negeri (Perkara 153 & 161A), serta melalui kerangka MA63 yang mengiktiraf kedudukan dan status khas kedua-dua wilayah tersebut.
“PAS tidak boleh membina sebuah Negara Islam di atas Sabah dan Sarawak — hanya dengan persetujuan Sabah dan Sarawak.
Itu realiti perlembagaan yang mesti diterima oleh Sanusi,” ujar Daniel.
Mengulas sindiran Sanusi bahawa kepimpinan Persekutuan ketika ini kurang asas keislaman, Daniel memberi amaran agar pluralisme perlembagaan tidak disalahertikan sebagai kegagalan moral.
“Kesatuan Malaysia tidak bergantung kepada dominasi, tetapi pada penghormatan terhadap maruah setara setiap komuniti di bawah Perlembagaan. Islam tidak menuntut penghapusan pihak lain — dan MA63 tidak membenarkannya,” katanya.
Struktur perlembagaan Malaysia ialah bersifat majmuk, bukan teokratik
MA63 menetapkan syarat penyertaan Sabah & Sarawak yang tidak boleh diketepikan secara unilateral
Sebarang usaha mengubah identiti perlembagaan Malaysia memerlukan persetujuan Sabah dan Sarawak
Hak-hak bukan Islam dan anak negeri bukan halangan kepada Islam — ia adalah prinsip yang dilindungi dalam Persekutuan
“Jika Sanusi dan PAS mahu mengubah Malaysia menjadi sebuah Negara Islam, mereka mesti bermula dengan mengakui secara terbuka bahawa persetujuan Sabah dan Sarawak adalah suatu keperluan perlembagaan — bukan pilihan.
Selain itu akan melanggar syarat asas yang membentuk Malaysia," tambahnya.#~Borneo Herald™